હાઇકોર્ટે ભાડૂઆતની રિવિઝન અરજી ફગાવી: "મકાનમાલિકની જરૂરિયાત માત્ર ઈચ્છા નથી પણ વાસ્તવિક જરૂરિયાત છે"

ગુજરાત હાઇકોર્ટે કેશોદ (જિલ્લો જૂનાગઢ) સ્થિત એક દુકાનના ભાડા વિવાદ અને ખાલી કરાવવાના કાનૂની જંગમાં મહત્વનો નિર્ણય આપ્યો છે. જસ્ટિસ મૌલિક જે. શેહલાતે ચુકાદો આપતા ભાડૂઆત દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી સિવિલ રિવિઝન અરજી (નં. 449/2026) ને શરૂઆતમાં જ (in limine) ફગાવી દીધી છે. હાઇકોર્ટે નીચલી કોર્ટ અને એપેલેટ કોર્ટના તે નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો છે જેમાં જમીનમાલિક (મકાનમાલિક)ની પોતાના પુત્ર અને પૌત્રોના વ્યવસાયના સેટલમેન્ટ અને વિસ્તાર માટેની જરૂરિયાતને વ્યાજબી અને પ્રમાણિક (Reasonable and Bona Fide) ગણવામાં આવી હતી.

શું હતો સમગ્ર વિવાદ?

કેશોદમાં આવેલી એક વેપારી દુકાન વર્ષ 1965માં મૂળ ભાડૂઆતના પુરોગામીને ભાડે આપવામાં આવી હતી. વર્ષ 2007માં મૂળ મકાનમાલિક હરિભાઈ રૂડાભાઈ થુંબરે તેમના પુત્ર દિનેશભાઈ થુંબર મારફતે પાવર ઓફ એટોર્ની (POA) ધારક તરીકે સિવિલ સૂટ નંબર 185/2007 દાખલ કરીને દુકાન ખાલી કરાવવા દાવો કર્યો હતો. કેસ દરમિયાન મૂળ મકાનમાલિકનું અવસાન થતાં તેમના વારસદારો પક્ષકાર તરીકે જોડાયા હતા.

મકાનમાલિક પક્ષનો દાવો હતો કે તેમના પુત્ર દિનેશભાઈ, જે ફિલિપ્સ કંપનીની એજન્સી ચલાવે છે અને ભાડાની દુકાનની બરાબર ઉપર રહે છે, તેમના વ્યવસાયના વિસ્તાર માટે જગ્યા ઓછી પડી રહી છે. ઉપરાંત તેમના પૌત્રોને પણ નવો વ્યવસાય શરૂ કરવાનો હોવાથી આ દુકાનની વાસ્તવિક અને વ્યાજબી જરૂરિયાત છે.

કેશોદની એડિશનલ સિનિયર સિવિલ કોર્ટે 29 જૂન 2019ના રોજ મકાનમાલિકના પક્ષમાં ચૂકાદો આપી દુકાન ખાલી કરવાનો હુકમ કર્યો હતો. આ નિર્ણય સામે ભાડૂઆત સુરેશચંદ્ર ગિરધરલાલ રૂપાપરેલીયા અને અન્ય લોકોએ કેશોદ જિલ્લા અદાલતમાં અપીલ દાખલ કરી હતી, જેને એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ દ્વારા 10 જુલાઈ 2026ના રોજ ફગાવી દેવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ભાડૂઆતે હાઇકોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા.

ભાડૂઆત પક્ષની દલીલો

હાઇકોર્ટમાં ભાડૂઆત તરફથી વિનંતી કરતા એડવોકેટ નિરાદ ડી. બુચે દલીલ કરી હતી કે:

• મૂળ મકાનમાલિકની જગ્યાએ તેમના પાવર ઓફ એટોર્ની (પુત્ર) ની જુબાની પર સંપૂર્ણપણે આધાર રાખી શકાય નહીં.

• મકાનમાલિક પાસે દુકાનની પાછળના ભાગમાં અન્ય જગ્યા ઉપલબ્ધ છે જ્યાં તેમનો પરિવાર સેટલ થઈ શકે છે.

• નીચલી અદાલતોએ મકાનમાલિકની જરૂરિયાતને યોગ્ય રીતે સમજ્યા વગર ખોટો નિર્ણય આપ્યો છે.

હાઇકોર્ટનું અવલોકન અને સર્વોચ્ચ અદાલતના ચુકાદાઓનો સંદર્ભ

જસ્ટિસ મૌલિક જે. શેહલાતે બંને પક્ષો અને રેકોર્ડ પરની વિગતો ધ્યાને લીધા બાદ સ્પષ્ટ કર્યું કે:

1. પાવર ઓફ એટોર્નીની માન્યતા: પાવર ઓફ એટોર્ની ધારક બીજું કોઈ નહીં પણ મૂળ મકાનમાલિકનો સગ્ગો પુત્ર છે, જે પોતે દુકાનની ઉપર રહે છે અને બાજુમાં જ વેપાર કરે છે. તેથી તેને કેસ અને જરૂરિયાત અંગે સંપૂર્ણ જ્ઞાન હોવું સ્વાભાવિક છે.

2. નવી દલીલો અમાન્ય: અન્ય જગ્યા ઉપલબ્ધ હોવાની દલીલ નીચલી અદાલતો સમક્ષ યોગ્ય રીતે મૂકવામાં આવી નહોતી. રિવિઝનલ સ્ટેજ પર આવા નવા તથ્યો ઉમેરી શકાતા નથી.

3. જરૂરિયાત વિ. ઈચ્છા: અદાલતે સુપ્રીમ કોર્ટના 'રઘુનાથ જી. પનહાલે' અને 'હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન' ના ચુકાદાઓનો હવાલો આપ્યો હતો. અદાલતે જણાવ્યું કે મકાનમાલિક પોતાના વ્યવસાયનો વિસ્તાર કરવા માંગે છે અથવા પરિવારના સભ્યો માટે જગ્યા ઈચ્છે છે તેને માત્ર "ઈચ્છા" ગણીને ઉતારી ન પડાય, તે એક વાસ્તવિક જરૂરિયાત (Need) છે.

અંતિમ હુકમ

હાઇકોર્ટે ઠરાવ્યું કે નીચલી બંને અદાલતોના તારણોમાં કોઈ કાનૂની ભૂલ કે ગેરરીતિ નથી. ભાડૂઆત માટે અન્ય જગ્યા મળી શકે તેમ છે અને તેમને કોઈ અસહ્ય તકલીફ પડે તેવા પુરાવા નથી. પરિણામે, હાઇકોર્ટે રિવિઝન અરજીમાં કોઈ ગ્રાઉન્ડ ન જણાતા તેને બિન-ખર્ચ સાથે રદ (Dismiss) કરી દીધી છે.